Als ondernemer in het MKB wilt u snel kunnen schakelen. Wanneer een freelancer start, moet de samenwerking direct van de grond kunnen komen. Het is daarom logisch dat veel bedrijven in eerste instantie een model ZZP-overeenkomst overwegen. Echter is het belangrijk om hier voorzichtig mee om te gaan.
Een standaardcontract lijkt een efficiënte manier om de basis te regelen. Toch blijkt in de praktijk dat dergelijke modellen niet altijd voldoende bescherming bieden. Zeker met de strengere handhaving rond schijnzelfstandigheid is het belangrijk om kritisch te kijken naar wat er werkelijk in uw contract staat.
De kloof tussen contract en praktijk
Een veelgehoorde gedachte is dat een modelovereenkomst van de Belastingdienst automatisch voldoende zekerheid biedt. In werkelijkheid kijken zowel de fiscus als de rechter vooral naar de feitelijke samenwerking.
Met andere woorden, niet alleen het contract telt. Maar vooral hoe u in de praktijk samenwerkt.
In veel organisaties sluipt er onbewust een gezagsverhouding in de samenwerking met een freelancer. Denk bijvoorbeeld aan situaties waarin een ZZP’er:
- Structureel deelneemt aan interne teamoverleggen
- Een bedrijfs-e-mailadres krijgt
- Instructies ontvangt over hoe het werk moet worden uitgevoerd
In een standaardmodel staat vaak dat er geen gezagsverhouding is. Maar wanneer de dagelijkse praktijk iets anders laat zien, kan het contract die situatie niet meer corrigeren.
Dat kan achteraf leiden tot het oordeel dat er feitelijk sprake was van een dienstverband.
Zakelijke risico’s die vaak over het hoofd worden gezien
Bij modelovereenkomsten ligt de focus vaak op de Wet DBA en schijnzelfstandigheid. Maar er zijn meer juridische aspecten die voor uw onderneming grote gevolgen kunnen hebben.
Twee onderwerpen verdienen daarbij extra aandacht.
Intellectueel eigendom
Wanneer een freelancer een logo ontwerpt, software ontwikkelt of een marketingstrategie uitwerkt, bent u niet automatisch eigenaar van de rechten.
Veel standaardmodellen benoemen dit wel, maar missen de juridisch noodzakelijke akte van overdracht. Zonder zo’n overdracht blijft het auteursrecht bij de freelancer.
Dat kan problemen opleveren wanneer:
- De samenwerking stopt
- U het werk wilt doorontwikkelen
- Of wanneer u het bedrijf wilt verkopen
Aansprakelijkheid en verzekering
Een ZZP’er is een zelfstandig ondernemer en deze draagt in principe zijn eigen risico’s. In de praktijk zien we echter vaak dat standaardcontracten de aansprakelijkheid van de freelancer sterk beperken.
Wanneer er dan iets misgaat, bijvoorbeeld een fout in software, een datalek of een beroepsfout bij een klant, kan de schade uiteindelijk bij uw onderneming terechtkomen.
Het is daarom verstandig om bij elk modelcontract stil te staan bij de vraag:
Past de aansprakelijkheidsverdeling eigenlijk wel bij de risico’s van mijn bedrijf?
Waarom een modelovereenkomst eigenlijk geen oplossing is
Voor sommige samenwerkingen lijkt een modelovereenkomst een praktische keuze. Bijvoorbeeld wanneer de opdracht duidelijk afgebakend is, de freelancer volledig zelfstandig werkt of wanneer er weinig risico’s zijn rond intellectueel eigendom of aansprakelijkheid.
Toch kan een standaard model ZZP-overeenkomst nooit volledig aansluiten op de daadwerkelijke omstandigheden van een samenwerking. Geen enkel model kan vooraf weten hoe de werkzaamheden zich ontwikkelen, hoe intensief de samenwerking wordt of welke risico’s zich in de praktijk voordoen.
Juist wanneer een samenwerking intensiever wordt of langdurig doorloopt, ontstaan vaak situaties die een standaardmodel niet goed afdekt. Denk aan veranderende werkzaamheden, nauwere betrokkenheid bij de organisatie of nieuwe verantwoordelijkheden.
In zulke gevallen is een modelovereenkomst nooit een structurele oplossing, maar hooguit een tijdelijk hulpmiddel. Om juridische risico’s te beperken, is het belangrijk dat het contract aansluit op de daadwerkelijke praktijk van de samenwerking, en dat vraagt vrijwel altijd om maatwerk.
Waarom standaardmodellen voor ZZP-contracten in 2026 niet meer volstaan
De afgelopen jaren is er steeds meer aandacht gekomen voor schijnzelfstandigheid. De Belastingdienst en rechters kijken daarbij steeds kritischer naar de feitelijke arbeidsrelatie.
In de praktijk blijkt dat veel standaardmodellen onvoldoende aansluiten bij hoe opdrachtgever en ZZP’er daadwerkelijk samenwerken.
Met name bij onderwerpen zoals:
- Gezagsverhouding
- Vervanging
- Aansprakelijkheid
- Verzekeringen
kunnen standaardcontracten tekortschieten.
Daarom kiezen steeds meer ondernemers ervoor om een overeenkomst op maat te laten opstellen. Een goed afgestemd contract sluit beter aan bij de werkzaamheden, branche en samenwerking.
Dat verkleint het risico op discussies met de Belastingdienst en zorgt ervoor dat beide partijen weten waar zij juridisch aan toe zijn.
Samen kijken naar een werkbare oplossing
Bij BERGA Juridische Diensten staat praktische ondersteuning centraal. Contracten moeten uw onderneming helpen, niet onnodig ingewikkeld maken. Twijfelt u of uw huidige ZZP-overeenkomst nog aansluit bij de manier waarop u vandaag de dag samenwerkt? Dan kan het verstandig zijn om uw contracten eens kritisch te laten bekijken.
Wij denken graag met u mee en geven eerlijk advies over mogelijke risico’s en verbeterpunten. aWilt u een bestaande overeenkomst laten controleren of een nieuw ZZP-contract laten opstellen? Neem contact op voor juridisch advies.